Misschien is er sprake van een spraakachterstand doordat je kind lastig is te verstaan of omdat het niet goed lukt om woorden uit te spreken zoals je kind het graag zou willen. Door de omgeving wordt er vaak om herhalen gevraagd of je kind merkt dat het niet altijd begrepen wordt. Dit kan frustrerend zijn, voor jouw kind, maar ook voor de omgeving, die je kind graag wil begrijpen.
Bij SpelendLicht begeleiden we kinderen met spraakproblemen op een manier die past bij hun ontwikkeling, tempo en behoeften, zodat communiceren weer plezierig wordt.
Hoe ontwikkelt een normale spraak zich?
Spraakontwikkeling is een complex proces. Om te kunnen spreken moet een kind:
- klanken horen en herkennen
- weten hoe een klank klinkt
- spieren van mond, tong en lippen goed aansturen
- klanken plannen en combineren tot woorden
Deze processen ontwikkelen zich stap voor stap. Bij jonge kinderen is het normaal dat klanken nog niet correct worden uitgesproken. Tot ongeveer 3 jaar mogen klanken worden verwisseld of weggelaten. Dit hoort bij een normale ontwikkeling.
Wanneer deze fouten na het derde levensjaar blijven bestaan en niet vanzelf verminderen, of de verstaanbaarheid minder dan 50% wordt geschat, kan er sprake zijn van een spraakprobleem.
Verschillende vormen van spraakproblemen
Bij sommige kinderen lukt het gebruiken van de mondspieren nog niet goed of weten zij niet hoe een bepaalde klank gemaakt moet worden. We spreken dan van een motorisch spraakprobleem of fonetische articulatiestoornis.
Bij andere kinderen zijn klanken wel goed aan te sturen, maar worden ze steeds op dezelfde manier verwisseld of weggelaten (bijvoorbeeld /k/ wordt altijd /t/, koe wordt toe). Dit noemen we een fonologische articulatiestoornis.
Soms is er sprake van problemen in de aansturing, planning en organiseren van de spraak. Klanken worden dan telkens anders uitgesproken, vooral in langere of moeilijkere woorden. Hoe complexer het woord, hoe complexer de spraakklanken georganiseerd moeten worden, waardoor er ook meer fouten gemaakt worden. Vaak is er dan ook sprake van zoekend mondgedrag. In deze gevallen kan er een vermoeden zijn van verbale ontwikkelingsdyspraxie.
De rol van prikkelverwerking bij spraak
Spraakontwikkeling staat niet los van de rest van de ontwikkeling. Kinderen verwerken tijdens spreken veel prikkels tegelijk: luisteren, kijken, voelen, plannen en reageren.
Wanneer een kind over- of ondergevoelig is voor prikkels, kan dit invloed hebben op:
- aandacht en concentratie
- luisteren en klankonderscheid
- motorische aansturing van spraak
- volhouden van oefensituaties
Bij SpelendLicht kijken we daarom altijd naar het hele kind en kunnen zo nodig ondersteuning bieden in de prikkelverwerking of samen werken met een fysiotherapeut voor motorische ondersteuning. Dit zorgt voor meer rust, veiligheid en betere leerresultaten.
Signalen van een spraakprobleem
Mogelijke signalen zijn onder andere:
- slissen (bijvoorbeeld bij de /s/)
- moeite met bepaalde klanken (zoals de /r/)
- moeite met klankcombinaties (stoel → toel)
- vaste klankverwisselingen (koe → toe)
- klanken weglaten (hek → ek)
- moeite met langere woorden
- neuzige spraak (nasaliteit)
- spraakproblemen bij schisis
Wat doet de logopedist bij SpelendLicht?
De logopedist onderzoekt of de spraakontwikkeling past bij de leeftijd van uw kind, in welke ernst er sprake is van een spraakachterstand en kijkt welke factoren daarbij een rol spelen. We brengen onder andere in kaart:
- type spraakprobleem
- auditieve vaardigheden (luisteren en klankonderscheid)
- mondmotoriek
- eventuele prikkelverwerkingskenmerken
Op basis van het onderzoek stellen we een behandelplan op maat op. De behandeling bestaat uit spelenderwijs oefenen, onder andere gericht op:
- klankvorming en uitspraak
- mondmotoriek
- luisteren en onderscheiden van klanken
- vergroten van vertrouwen en spreekdurf
Mondmotoriek: belangrijk voor praten, eten en drinken
Mondmotoriek gaat over hoe de spieren van de lippen, tong, wangen en kaak samenwerken. Deze spieren heeft een kind nodig om goed te kunnen praten, maar ook om te eten, drinken en slikken.
Bij jonge kinderen zijn deze spieren nog volop in ontwikkeling. Wanneer de mondspieren nog slap zijn of niet goed samenwerken, kan dit invloed hebben op:
- hoe duidelijk een kind praat
- het maken van klanken
- de plek van de tong tijdens het praten
- kauwen en slikken
- kwijlen
Kwijlen en slappe mondspieren
Een beetje kwijlen is normaal bij baby’s en peuters. Blijft een kind na ongeveer 2 tot 3 jaar veel kwijlen, dan kan dit komen doordat de mondspieren nog niet sterk of goed aangestuurd zijn. Het kind kan de mond dan moeilijk gesloten houden en klanken minder duidelijk uitspreken.
Tong, kaak en gebit
De manier waarop een kind zijn tong gebruikt, is belangrijk voor de spraak én de groei van de mond. Een verkeerde tongplek kan zorgen voor:
- slissen
- moeite met klanken zoals /s/, /t/, /d/, /l/ en /r/
- een open mondhouding
- invloed op de stand van de kaak en het gebit
Een goede mondmotorische ontwikkeling helpt dus bij duidelijke spraak én een gezonde mond.
Mondgewoontes
Sommige mondgewoontes zijn normaal bij jonge kinderen, maar kunnen later problemen geven. Denk aan:
- lang gebruik van een speen
- duimen of vingerzuigen
- bijten of kauwen op speelgoed of kleding
- vaak met open mond zitten
Wanneer deze gewoontes na ongeveer 2,5 tot 3 jaar blijven bestaan, kunnen ze invloed hebben op de spraak en mondontwikkeling. Het is dan verstandig om dit te laten bekijken.
Wat doet de logopedist bij SpelendLicht?
De logopedist kijkt of de mondmotoriek van uw kind past bij de leeftijd en ontwikkeling. We onderzoeken onder andere:
- hoe sterk en beweeglijk de mondspieren zijn
- hoe de tong en lippen worden gebruikt
- de ademhaling en mondhouding
- invloed van mondgewoontes
- de relatie tussen mondmotoriek en spraak
De begeleiding is spelenderwijs en positief, afgestemd op uw kind. U krijgt ook tips en uitleg om uw kind thuis te ondersteunen.
Zo helpen we uw kind om duidelijker te praten, makkelijker te eten en met meer vertrouwen te communiceren.
Onze visie
Bij SpelendLicht geloven we dat kinderen het beste leren wanneer zij zich veilig voelen, plezier ervaren en mogen leren op hun eigen tempo. In nauwe samenwerking met ouders ondersteunen we kinderen om zich verstaanbaar te maken en met vertrouwen te communiceren. Zo krijgt ieder kind de ruimte om zich te ontwikkelen en op zijn of haar eigen manier kan stralen.